Kemalar dengizda ishlayotganda, butun kema bo'ylab elektr ta'minoti ishonchliligi operatsiyalar xavfsizligi va topshiriqni bajarish sifati bilan bevosita bog'liq. Barcha kema uskunalari uchun asosiy quvvat manbai sifatida kema elektr stantsiyasining barqaror ishlashi hal qiluvchi rol o'ynaydi. Muayyan kema 770 kVt quvvatga ega 5 ta zamonaviy HFC dizel generatorlari bilan jihozlangan. U elektr tarmog'i holatini kuzatish va elektr stantsiyasini avtomatik boshqarish uchun mas'ul bo'lgan Kongsberg DC-20 avtomatik elektr stantsiyasini boshqarish tizimini (PMS) qabul qiladi. U generatorni ishga tushirish, to'xtatish, tarmoqqa ulanishi va uzilishini avtomatik tartibga solishga erishishi mumkin.
Kema dengizdagi operatsiyalarida elektr ta'minoti ishonchliligi uchun yuqori talablarga ega. Muntazam ishlash vaqtida u uchta blokdan iborat tarmoq-ulangan ish rejimini qabul qiladi va elektr stantsiyasining ishlashi yarim-avtomatga o'rnatiladi. Kemaning umumiy yuki 1400 kVt atrofida barqaror bo'lib qolmoqda. Elektr stansiyasi uchta ish rejimiga ega: Qo'lda rejimda navbatchi xodimlar tarmoq yuki va bloklarning holatidan kelib chiqib,-qo'lda tarmoqqa ulanish va bloklarni uzish ishlarini bajaradilar. Yarim avtomatik rejimda PMS real vaqtda elektr tarmog'ining umumiy quvvatini nazorat qiladi. Yuk anormal bo'lsa, u signal beradi. Navbatchi xodimlar qaror chiqargandan so'ng{12}, ular ko'rsatmalar beradi va PMS keyingi operatsiyalarni avtomatik ravishda yakunlaydi. Avtomatik rejimda elektr stantsiyasining barcha operatsiyalari PMS tomonidan to'liq nazorat qilinadi. Kemaning elektr ta'minoti munosabatlari 1-rasmda ko'rsatilgan.
1-rasmda kemalarning elektr ta'minoti munosabatlari ko'rsatilgan
I. Nosozlik hodisasi
Kema safari davomida No. 2, No. 4 va No. 5 generator majmualari ishlash uchun tarmoqqa ulangan, No. 1 va No. 3 generatorlari esa masofadan boshqariladigan-sovuq kutish holatida edi. Elektr stansiyasi yarim-avtomat rejimida edi. Butun kemaning umumiy yuki taxminan 1400 kVtni tashkil etdi, bir birlik yuki taxminan 57% ni tashkil etdi. Navbatchi xodimlar tomonidan hech qanday foydalanish yoʻriqnomasisiz, nosozliklar birin-ketin sodir boʻldi: 17:11:03 da No. 1 generator majmuasi avtomatik ravishda ishga tushdi va darhol ishlash uchun tarmoqqa ulandi. 17:11:14 da PMS 1-sonli generator majmuasi uchun past yonilg'i bosimi signalini chiqardi (signal vaqtidagi bosim 0,1MPa). 17:12:10 da signal qayta o'rnatildi (qayta o'rnatish vaqtidagi bosim 0,16MPa edi). Shundan so‘ng, navbatchi xodimlar -yarim avtomatik rejimda “No{32}} generatorni qismlarga ajratishdi va tegishli holatni -navbatchi muhandisga zudlik bilan xabar qilishdi. Bu nosozlik butun kemaning quvvatini yo‘qotishiga sabab bo‘lmadi, lekin ko‘rsatmalarsiz No. 1 generator majmuasining avtomatik ishga tushirilishi va tarmoqqa ulanishi g‘ayritabiiy holat hisoblanadi. Elektr ta'minoti xavfsizligini ta'minlash uchun sababni to'liq tekshirish kerak.
II. Nosozlik mexanizmini tahlil qilish
Ushbu kemaning avtomatik elektr stantsiyasini kuzatish tizimining ishlash printsipiga asoslanib, No. 1 zaxira generator majmuasining favqulodda avtomatik tarmoqqa ulanishining potentsial sabablari asosan quyidagi uchta toifaga bo'linadi, ularning barchasi PMSning asosiy boshqaruv printsipi bilan bog'liq: "Jeneratorning tarmoqqa ulanish quvvati tarmoq yukidan kattaroq bo'lishini ta'minlash va butun idishni quvvat yo'qotishining oldini olish".
1. Generatorning anormal ishlashi
Agar tarmoqqa o'rnatilgan bitta generatorda g'ayritabiiy aylanish tezligi (tushish, haddan tashqari tezlik), past moylash moyi bosimi, past yoqilg'i moyi bosimi, suvning haddan tashqari yuqori chiqish harorati bo'lsa yoki kuchlanish va chastota standart diapazondan chetga chiqsa va signalni ishga tushirsa, bu generator to'plamining ishdan chiqishiga olib kelishi mumkin, bu esa elektr tarmog'ining to'liq quvvatini yo'qotish xavfini keltirib chiqarishi mumkin. Shu nuqtada, PMS avtomatik ravishda kutish blokini ishga tushiradi va tarmoqqa barqaror elektr ta'minotini ta'minlash uchun tezda tarmoqqa ulanadi.
2. Asosiy kalitning anormal ishlashi
Agar tarmoqqa o'rnatilgan bitta generatorning asosiy kaliti parallel ulanish, uzilish yoki normal ishlash vaqtida g'ayritabiiy o'chirishni boshdan kechirsa, butun kemaning quvvatini yo'qotishining oldini olish uchun PMS avtomatik ravishda kutish blokini ishga tushiradi va tarmoq ulanishini yakunlaydi. Bunday anomaliya holatlari bo'lgan: ma'lum bir offshor operatsiya paytida, No. 1 bloki yarim avtomatik rejimda o'chirilganda, asosiy kalitni boshqarish bloki noto'g'ri ishlagan. Garchi bu butun kema uchun elektr uzilishiga olib kelmasa ham, kutish rejimidagi №. 5 birligi avtomatik ravishda ishga tushirildi va tarmoqqa ulandi.
3. Elektr tarmog'idan elektr ta'minotining keskin kamayishi yoki yukning keskin ortishi
Butun kemaning elektr tarmog'idagi yuki to'satdan oshib ketganda yoki tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi bloklardan quvvat manbai to'satdan kamaysa, PMS tarmoqqa ulangan bloklarning umumiy quvvati yuk talabiga mos kelishini ta'minlash uchun- avtomatik ravishda kutish bloklarini ishga tushiradi. Kema egasining shinasi ikkita qismga bo'lingan, A va B, segmentlangan quvvat manbaiga erishish mumkin. Shinaning ikkita bo'limi mustaqil ravishda boshqariladi va ularning boshqaruv mantig'i butun qismning quvvat manbaiga mos keladi. Elektr ta'minotining keskin kamayishi yoki biron-bir uchastkada yukning keskin ortishi bo'lsa, u o'sha uchastkaning kutish blokini ishga tushirish va tarmoqqa ulanish uchun ishga tushiradi.
III. Xato diagnostikasi va ishlov berish
1. Muammolarni kompleks bartaraf etish
Mutaxassislar yuqorida tilga olingan nosozliklarning mumkin boʻlgan sabablarini-oddiydan murakkabgacha birma-bir tekshirib chiqdi va ahamiyatsiz omillarni bosqichma-bosqich bartaraf etdi. Maxsus tekshirish jarayoni quyidagicha:
• Xodimlarning ishlash omillarini o'rganing: Operatsionda xodimlar xatosi yo'qligini tasdiqlash uchun -navbatchi xodimlar bilan to'liq muloqot qiling; 1-agregatning past yonilg'i bosimi signaliga kelsak, bu qurilma tarmoqqa tezlik bilan ulangandan so'ng yukning tez taqsimlanishi bilan bog'liqligi, natijada agregatning yonilg'i ta'minoti nasosida yoqilg'i ta'minotining vaqtincha taqchilligi tahlil qilindi. Keyinchalik, 1-bo'lim odatdagi protsedura bo'yicha qayta ishga tushirilganda, bu signal yana paydo bo'lmadi, bu tahlilning oqilonaligini tasdiqlaydi.
• Tarmoq ichidagi-birliklarining holatini tekshiring: 2#, 4# va 5# in-tarmoq birliklarining asosiy ish parametrlarini (ish kuchlanishi, oqim, chastota, yonilg'i bosimi, moylash moyi bosimi, yuqori-haroratli suv chiqish harorati va boshqalar) batafsil tekshiruvdan o'tkazing. Barcha parametrlar standartlarga javob beradi va PMS tarmoq bloklaridagi anomaliyalar tufayli kutish bloklarini noto'g'ri ishga tushirishi ehtimolini- istisno qiladi.
• 1-agregatning boshqaruv sxemasini tekshirish: 1-blokning elektr boshqaruv sxemasining komponentlari, modullari va ishga tushirish sxemasi kompleks tekshiruvdan o'tkazildi, bunda asosiy e'tibor ishga tushirish pallasida oraliq o'rni va boshqaruv modullarini tekshirishga qaratilgan. Hech qanday shikastlanish yoki nosozliklar aniqlanmadi va jihozning g'ayritabiiy boshqaruv davrlarining ta'siri istisno qilindi.
• Monitoring tizimining tarkibiy qismlarini tekshiring: Kongsberg monitoring va signalizatsiya tizimining oqim transformatorini tekshiring, tizimning tarixiy yozuvlarini oling, asosiy shinaning umumiy oqimida sezilarli tebranish yo'qligini tasdiqlang va oqim transformatorining aniqlash og'ishidan kelib chiqqan tizimning noto'g'ri ishlashi ehtimolini istisno qiling.
• Tarmoq yukining ta'sirini o'rganing: nosozlik davrida yuqori{0}}quvvatli uskunaning ishga tushishi va to'xtaganini tekshirish uchun har bir pozitsiya bilan bog'laning, bu davrda yuqori quvvatli{1}}birorta ham uskuna ishga tushmasligi yoki to'xtamasligini tasdiqlang va yuk ta'sirida tizimning favqulodda ishga tushishi ehtimolini istisno qiling.
2. Xatoning joylashuvi va ishlov berish
Yuqoridagi umumiy omillarni bartaraf etgandan so'ng, texnik xodimlar o'sha paytdagi elektr ta'minoti sxemasi bilan birgalikda tahlil qilishdi: Nosozlik yuzaga kelganda, A qismli shinaning bir birligi tarmoqqa ulangan va B qismli shinaning ikkita birligi tarmoqqa ulangan. Bog'lash tugmasi orqali B qismidan A qismiga taxminan 700A oqim bor edi. Agar bog'lash tugmasi g'ayritabiiy ishlayotgan bo'lsa yoki uzilgan bo'lsa, A-bo'lim shinasi "quvvat yuki jihozning quvvat manbai quvvatidan oshib ketadigan" vaziyatga duch keladi. Bu vaqtda PMS tarmoqqa ulanadigan A-seksiyaning kutish bloki 1ni ishga tushiradi, bu uning boshqaruv tamoyiliga mos keladi.
Bog'lovchi kalitda tekshiruv o'tkazildi va uning mantiqiy boshqaruv blokida (Schneider MIC 5.0) aniq anormalliklarga ega ekanligi aniqlandi: ichki batareya quvvati etarli emas, uch{1}}fazali oqim displeyi beqaror va uzilishli. Ushbu boshqaruv blokining asosiy vazifasi o'chirish to'xtatuvchisi sensori tomonidan joriy signalni qabul qilish, qaror qabul qilish va keyin kalit harakatini boshqarishga erishish uchun aktuatorga (yopish bobini, ochish bobini va boshqalar) ko'rsatmalarni chiqarishdir. Uning g'ayritabiiyligi PMSni asosiy tarqatish kengashining segmentlangan quvvat manbaiga muhtojligi haqida noto'g'ri fikr yuritishiga olib keladi va keyin 1 blokni ishga tushiradi.
Texnik xodimlar yo'q qilish rejasi bog'lovchi kalitning boshqaruv blokini almashtirish ekanligini aniqladilar. Muayyan qadamlar quyidagilardan iborat: Jarayon davomida butun kema uchun barqaror elektr ta'minotini ta'minlash va uskunaning xavfsizligini ta'minlashga ustuvor ahamiyat beriladi.
(1) Yuk va birlikni tartibga solish: Kritik bo'lmagan yuklarni ajrating, No{2}} generator majmuasini ajrating, butun kemaning yuk taqsimotini va birliklarning quvvat manbai quvvatini muvofiqlashtiring va tartibga soling, bog'lovchi kalit orqali o'tadigan oqimni nominal qiymatning 10% dan kamrog'iga kamaytiring (3200A tokni tushirganda) 150A.
(2) Boshqaruv blokini almashtirish: galstuk kalitini tarqatish panelidan chiqarib oling, elektron to'xtatuvchining old qopqog'ini echib oling, boshqaruv bloki va o'chirgich o'rtasidagi ulanish tasmasini ajratib oling, noto'g'ri boshqaruv blokini almashtiring va o'rni himoyasi sozlamalari qiymatini va yangi boshqaruv blokining sozlash vaqtini terish orqali sozlang.
(3) Tizimni tiklash: Bog'lash tugmachasini qayta o'rnating va uni tarqatish paneliga silkiting. Bog'lash tugmachasini yoping va butun idish normal quvvat manbaiga qaytadi.
Bir haftalik kuzatish{0}}ishdan so'ng, generator to'plamining g'ayritabiiy yopilishi yoki ochilishi takrorlanmadi, bu nosozlik to'liq bartaraf etilganligini tasdiqlaydi. Kema pristavkaga qo'yilgandan so'ng, ishlab chiqaruvchi bilan bog'lanib, Schneiderning maxsus asbobidan nosozlikni nazorat qilish blokini sinab ko'rish va kalibrlashdan foydalanish kerak edi. Ichki batareyaning ishlamay qolganligi aniqlandi (nominal xizmat muddati 5 yil, lekin aslida 8 yil davomida ishlatilgan) va sozlash qiymatida 20A og'ish bor edi. Bu xatoning asl sababini yanada aniqladi.
Iv. Xulosa va takliflar
Nosozliklarni bartaraf etish, ushbu nosozlikni bartaraf etish jarayoni va keyingi tekshirish natijalari asosida kema elektr stantsiyalarining xavfsiz ishlashi uchun ma'lumotnoma berish uchun quyidagi xulosalar va amaliy takliflar tuziladi:
1. Nosozliklarni bartaraf etish ilmiy va qat'iy bo'lishi kerak: bu nosozlik sodir bo'lgandan so'ng, texniklar kemaning butun yukini va birliklarning holatini xotirjamlik bilan boshqardi. "Oddiydan murakkabgacha" nosozliklarni bartaraf etish yondashuvi orqali ular nosozlikning asosiy sababini bosqichma-bosqich aniqladilar, elektr ta'minotining g'ayritabiiy kengayishini samarali oldini oldilar va kema navigatsiyasi xavfsizligini ta'minladilar.
2. Bog'lash tugmachasini ishlatishda ehtiyot choralarini ko'rish kerak: Bog'lash kalitining boshqaruv blokini almashtirishdan oldin, avval bog'lash kalitini ajratish kerak. Kommutatorni himoya qilish uchun butun kema bo'ylab uzluksiz va ishonchli elektr ta'minotini ta'minlagan holda, past oqim sharoitida bog'lovchi kalitni uzib qo'yish uchun yuk taqsimotini va blokning quvvatini muvofiqlashtirish kerak.
3. Boshqaruv blokiga texnik xizmat ko'rsatish tafsilotlarga e'tibor berishni talab qiladi: Aloqa o'tkazgichining boshqaruv bloki yuqori ishonchliligi, ammo texnik xizmat ko'rsatish qobiliyati past bo'lgan o'rnatilgan modulli qurilma. Muvaffaqiyatsizlikdan so'ng, odatda, bir butun sifatida almashtirilishi kerak va almashtirish jarayoni nisbatan oddiy. Shuni ta'kidlash kerakki, ushbu boshqaruv bloki ostidagi "H1" chipi Schneider tomonidan alohida ta'minlanishi kerak. Zaxira qismlarni oldindan tayyorlash kerak.
4. Dengizdagi favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish bo'yicha muqobil rejalar mavjud: Dengiz operatsiyalari paytida, agar boshqaruv blokini o'z vaqtida almashtirish yoki ta'mirlash mumkin bo'lmasa, ikkita favqulodda chora ko'rish mumkin: biri segmentlangan elektr ta'minoti rejimidan foydalanish. Navbatchi xodimlar -A va B shinalari yukining oʻzgarishini diqqat bilan kuzatib borishlari va-favqulodda vaziyatlarga tayyor boʻlishlari kerak. Ikkinchisi, bog'lovchi kalitni yopib qo'ygandan so'ng uni qo'lda qulflash (to'xtatuvchining o'rnatilgan-o'rnatilgan qulflash funksiyasi mavjud) galstuk kaliti kutilmaganda o'chib qolmasligi uchun.
5. Yashirin xavflarni kamaytirish uchun elektr taʼminoti rejimini optimallashtiring: A boʻlimida koʻproq, B boʻlimida esa kamroq elektr qurilmalari mavjud. Dengiz operatsiyalari, tor suv yoʻllarida navigatsiya, qirgʻoqqa chiqish va qirgʻoqqa chiqish kabi muhim davrlarda “A” boʻlimida 2 birlik va B boʻlimida 1 birlik”-bir tarmoqqa ulangan elektr taʼminoti rejimini qoʻllash tavsiya etiladi. Ushbu rejimda, galstuk kaliti yopiq holatda bo'lsa-da, u orqali oqadigan oqim nisbatan kichik. Bog'lovchi kaliti noto'g'ri ishlayotgan bo'lsa ham, u baribir butun kema uchun uzluksiz elektr ta'minotini ta'minlashi mumkin, bu esa elektr ta'minoti xavfini va butun kema uchun elektr uzilish ehtimolini maksimal darajada kamaytiradi.